در روند بررسی انواع سنگ ساختمانی و کاربرد سنگ در معماری و دکوراسیون به مصنوعات سنگی می رسیم که شامل بخش بسیار جالب توجهی است و طیفی وسیعی از موارد مختلف را که از سنگ های طبیعی به دست می آید در بر می گیرد. در اینجا می خواهیم بدانیم که مصنوعات سنگی در اصل چه هستند و چه کاربردهایی دارند.
مصنوعات سنگی چیست؟
آنچه ما به عنوان مصنوعات سنگی می شناسیم در واقع تراشه هایی از سنگ اصلی یا سنگ مادر می باشند که با ضربه یا فشار از آن جدا شده و مورد کاربرد های مختلفی قرار می گیرند. این سنگ سپس تحت تراش قرار می گیرد و لبه های آن جدا می شود و شکل خاصی به خود می گیرد که طراح قصد آماده سازی آن را دارد.
به این کار پردازش سنگ ساختمانی گفته می شود.

 

تاریخچه سنگ تراشی

سنگ تراشی یا حجاری یکی از هنرهای اصیل ایرانی است که از دوران باستان مرسوم بوده است و سنگ تراشان در قدیم با تراش سنگ هایی که از کوه استخراج می کردند ابزارها و وسایل زندگی و کار خود را درست می کردند. همچنین برای طراحی وسایل زینتی نیز از همین روش سنگ تراشی استفاده می شد. این کار به همین جا ختم نمی شد و استادان قلم زن با هنر خود طرح های بسیار زیبایی روی تراشه های سنگی ایجاد می کردند که جلوه و زیبایی خاصی به این وسایل می بخشید.
یافته هایی که از حفاری ها در قسمت های مختلف کشور به دست آمده است نشان از وجود آثار بسیار زیبایی از دوران کهن دارد که هنرمندان ایرانی آنها را با دست خود تراشیده و ساخته اند. که قدمت برخی از آنها به هزاران سال پیش برمی گردد. یکی از نمونه های بارز مصنوعات سنگی و سنگ تراشی تخت جمشید است که آثار و نمونه های فراوانی از این هنر را در آن می توانید مشاهده نمایید که با وجود بلاهای بسیاری که بر سر آن آمده است هنوز هم زیبا و پاربرجا باقی مانده اند.
بیستون از دیگر نمونه های بسیار معروف در زمینه مصنوعات سنگی و سنگ تراشی است. در گذشته برای ثبت برخی وقایع بسیار مهم مثل پیروزی در جنگ یا تاجگذاری پادشاه آن را روی یک لوح سنگی تراشیده و ثبت می کردند.

سنگ تراشی و مصنوعات سنگی مدرن

امروزه هنر سنگ تراشی و مصنوعات سنگی همچنان ادامه دارد و دو شهر مشهد و قم در این امر پیشتاز می باشند. مصنوعات سنگی امروزه می تواند شامل موارد بسیار متعددی از جمله ظروف مختلف مثل کاسه بشقاب , لیوان های پایه دار , شمعدان , دیزی و هاون , گلدان , قدح و سایر موارد مختلف باشد که با نقوش بسیار زیبایی نیز مزین شده اند.
از دیگر مواردی که در این زمینه می توان به آن اشاره نمود می توان به ساخت پایه سنگی آباژور , زیرسیگاری , سینی , گلابپاش , جا قلمی و انواع مجسمه و ... می باشد. امروزه این مصنوعات بیشتر جنبه تزئینی دارند و البته از قیمت بالایی نیز برخوردار می باشند. در حالی که در گذشته افراد وسایل مورد نیاز زندگی خود را از سنگ می تراشیدند.
آب نما
حوض
انواع المان
سینک ظرفشویی
و ... از دیگر موارد در زمینه مصنوعات سنگی است.
از مصنوعات سنگی برای نمای ساختمان و سنگ کف ساختمان نیز استفاده می شود.

مراحل سنگ تراشی و تولید مصنوعات سنگی

ابتدا سنگ مناسب از معدن آن استخراج می شود و سپس به قطعات کوچک برش داده می شود. این قطعات به کارگاه های سنگ تراشی انتقال داده می شود و تراش آنها بر اساس طرح و نقشه انجام می گیرد. در این کارگاه ها با استفاده از دستگاه تراش سنگ آن را به شکل مورد نظر در می آورند و پس از آن عمل سوهان کاری روی سنگ انجام می شود. این مرحله پایانی تولید مصنوعات سنگی است و در صورت دلخواه می توان نقوش مختلف را با استفاده از هنر قلمزنی روی سنگ مورد نظر ایجاد نمود. برای این کار از قلم های آهنی استفاده می شود. قلم زنی و حکاکی آخرین مرحله کار سنگ تراشی است.
یه طور کلی صنایع دستی سنگ را می توان شامل
قلمزنی سنگ
حجاری و خراطی سنگ
طلاکوبی و فیروزه کوبی
معرق سنگ
مرصع کاری
مشبک سنگ
موزاییک سنگ
و تراش سنگ های قیمتی
دانست.
سنگ تراشی و تولید مصنوعات سنگی یکی از کارهایی است که نیاز به تلاش بسیار زیادی دارد و فوت و فن های زیادی برای موفقیت در این کار نیاز است. رام کردن سنگ سرکش و سخت مهارت و تخصص خاصی می طلبد اما آنچه حاصل و نتیجه نهایی کار است اثری هنری و بسیار چشمگیر است و می تواند به عنوان یک محصول صادراتی در دستور کار قرار گیرد.

سنگ مناسب برای سنگ تراشی

برای تراش سنگ باید از سنگی استفاده شود که مقاومت کافی در برابر تیشه خوری را داشته باشد و تخلخل آن پایین باشد تا در زمان تراش خرد نشود و فرو نریزد. همچنین سنگ های با مقاومت کافی قابلیت حکاکی و قلم زنی برای ایجاد نقوش مختلف را در خود دارند. یکی از مهمترین سنگ ها برای تراش سنگ مرمر است. از آنجا که سنگ مرمر در رنگ های مختلف یافت می شود از رنگ های متنوع آن برای تولید مصنوعات سنگی مختلف استفاده می شود که زیبایی خاصی دارند و می توانند برای سلیقه های مختلف مناسب باشند. سنگ مرمر کرمان یکی از نمونه های زیبایی است که از گذشته از آن برای سنگ تراشی استفاده می شده است. سنگ تراورتن نیز از دیگر نمونه های سنگ ساختمان است که قابلیت برش را دارد
و در رنگ های مختلفی یافت می شود.
یکی از مشکلات برای استفاده از سنگ مرمر در سنگ تراشی قیمت بالای آن است اما این سنگ با داشتن
شفافیت
مقاومت
و ماندگاری بالا
برای سنگ تراشی بسیار مناسب است.
دیگر سنگ ها اگر چه قیمت پایین تری دارند اما برای سنگ تراشی مناسب نیستند.