سنگ تزئینی نوعی سنگ ساختمانی است که آن را در اندازه و ابعاد مشخصی تراش و برش داده باشند. در واقع واژه  سنگ تزئینی شامل سنگی طبیعی است که به طور مستقیم پس از برش ساب و صیق کاری شده باشد و برای نمای داخلی یا خارجی ساختمان به کار رود. از نظر سنگ شناسی سنگ های تزئینی در یکی از گروه های سنگ آذرین , سنگ دگرگونی و سنگ رسوبی می تواند تعلق داشته باشد. از مهمترین انواع سنگ تزئینی می توان به سنگ مرمر , سنگ مرمریت , سنگ چینی , کانگلومرا , تراورتن , ماسه سنگ, گرانیت , دیوریت , گابرو , سینیت و تعدادی سنگ دیگر اشاره نمود. در اینجا قصد داریم با ویژگی های فیزیکی انواع سنگ تزئینی آشنا شویم و در مقاله بعدی این سنگ های زیبا را در دسته بندی های علمی آن مورد بررسی قرار خواهیم داد.
یک سنگ تزئینی را بر اساس ویژگی ها و خصوصیاتی که دارد دسته بندی کرده و می شناسیم.
از مهمترین خصوصیات یک سنگ زیبای تزئینی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

سختی یک سنگ تزئینی

سختی در سنگ های تزئنی می تواند بسیار متفاوت باشد و دامنه وسیعی داشته باشد.
پائین ترین درجه سختی(تالک) تا بالاترین درجه سختی(سنگ گرانیت که حتی از فولاد نیز سخت تر است) در سنگ های تزئینی متفاوت است. همچنین سختی سنگ ساختمانی در قیمت نهایی آن موثر است و هر چه سنگ سخت تر باشد استخراج، برش و صیقل کاری قطعات آن ،زمان و هزینه بیشتری نیاز خواهد داشت از این رو سنگ های سخت تر قیمت بالاتری دارند. به همین دلیل است که سنگ گرانیت نسبت به سنگ مرمریت از قیمت بیشتری برخوردار است زیرا زحمت بیشتری برای برش و صیق آن نیاز است و همچنین مقاومت بسیار بالایی برای استفاده به عنوان سنگ تزئینی نمای بیرونی دارد. قابل ذکر است که سنگ های تزئینی را می توان در ابعاد مختلف برش داد که مهمترین آنها سنگ اسلب است که دارای ابعاد استاندارد جهانی می باشد
و از قیمت بالاتری برخوردار است.

رنگ ها در سنگ تزئینی

رنگ ویژگی خاص دیگری در انواع سنگ تزئینی است.
رنگ می تواند به هر چیزی جلوه و ظاهری خاص ببخشد
و سنگ های تزئینی نیز از این قاعده مستثنی نیستند.
رنگ همچنین در انتخاب سنگ بسیار اثر گذار است. هنگام خرید سنگ ساختمانی علاوه بر مقاومت , استحکام زیبایی نیز بسیار تاثیرگذار است و یکی از عوامل زیبایی شناسی رنگ سنگ است. استفاده از رنگ های زیبا در نمای خارجی ساختمان روی زیبایی شهر موثر است و باعث می شود تا نمای بهتری به شهر داده شود. نمای داخلی نیز می تواند با رنگ های زیبا و دلخواه تزئین شده و ظاهری زیبا برای دکوراسیون داخلی فراهم آورد. برای نمای داخلی معمولا از رنگ های روشن استفاده می شود و در بیشتر مواقع سنگ های با رنگ روشن نسبت به سنگ های با رنگ تیره ارجحیت دارند.
در انتخاب رنگ سنگ تزئینی برای نمای خارجی توجه به عوامل جوی نیز اهمیت زیادی دارد زیرا آب باران می تواند کانی های موجود در سنگ نمای ساختمان را به صورت شیمیایی تحت تاثیر قرار دهد و باعث تغییر رنگ آن گردد. سنگ مرمر و سنگ مرمریت بیشترین تنوع رنگی را در میان انواع سنگ ساختمان دارند از این سنگ ها برای نمای سنگ کف ساختمان نیز استفاده می شوند اما برای نمای بیرونی مناسب نمی باشند.

میزان تخلخل سنگ تزئینی

تخلخل حفره هایی است که روی سنگ به وجود می آید
و این حرفه ها معمولا تحت تاثیر شیمیایی محلول های طبیعی روی کانی های سنگ به وجود می آید.
تخلخل در اثر نفوذ آب باران به داخل حفره های سنگ و انجماد آن افزایش پیدا می کند. در هوای سرد زمستانی با نفوذ آب به داخل سنگ و یخ زدگی آن در داخل سنگ باعث می شود تا خلل و فرج سنگ بیشتر شود زیرا باعث ترک خوردگی در داخل سنگ می گردد. همچنین نفوذ آب به پشت سنگ تزئینی نیز همین تاثیر را دارد. ترک های داخل سنگ به مرور زمان بیشتر می شود و باعث افتادن سنگ یا قطعه از آن از نمای ساختمان می گردد. انتخاب سنگ تزئینی برای نمای خارجی باید از میان سنگ هایی باشد که تخلل پایینی دارند و یا با استفاده از فرآوری این تخلخل برطرف شده باشد.
سنگ تراورتن نمونه ای از سنگ های متخلخل است که با فرآوری برای نمای خارجی مناسب می گردد.

مقاومت سنگ تزئینی

مقاومت سنگ تزئینی همواره تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند هوازدگی، سرما، گرما و تغییرات دمایی ناگهانی،  آتش سوزی و حرارت بالا به صورت دائم در حال تغییر پیدا کردن است. هوازدگی می تواند باعث تغییرات شیمیایی روی سنگ تزئینی گردد. گازهایی مثل SO2 ،O2 و CO2 می توانند روی سنگ های نما موثر باشند و باعث تغییرات شیمیایی در سنگ تزئینی گردند. این مسئله به ویژه در شهرهای بزرگ بیشتر دیده می شود زیرا این گازها در شهرهای بزرگ به وفور در هوا وجود دارند و سنگ ساختمانی همیشه در معرض این گازها قرار دارد. که باعث می شود حتی سنگ تزئینی به مرور مقاومت خود را از دست بدهد.
از مهمترین عوامل هوازدگی سنگ تزئینی شامل:
انجماد و ذوب آب داخل حفره های سنگ
خاصیت رنگبری
اثر گرمایی نور خورشید
به صورت فیزیکی باعث تغییر روی سنگ ساختمانی می شوند.
اما هوازدگی عوامل شیمیایی نیز دارند که با همزمان با عوامل فیزیکی می توانند سنگ ها را مورد هجوم قرار داده و باعث از بین بردن مقاومت آنها شوند که این امر با تغییر رنگ سنگ تزئینی , شکسته شدن و ترک خوردن سنگ و جدا شدن آن از نمای ساختمان همراه است. استفاده از سنگ های آهکی در مناطقی که بارندگی زیاد است و گاز کربنیک در هوا بیش از اندازه باشد برای نمای خارجی ساختمان مناسب نیست.
سنگ تراورتن از جمله سنگ های آهکی است که برای چنین شرایطی اصلا مناسب نیست.

کاربرد سنگ تزئینی و سنگ های قابل برش

سنگ های قابل برش کاربردهای زیادی دارند که در اینجا به تعدادی از این کاربردها اشاره می کنیم:
سنگ روکار ساختمان ها :
از  مهمترین سنگ هایی که برای روکار استفاده می شوند می توان به سنگ آهکهای متراکم، ماسه سنگ، مرمرهای الوان، توفهای آتشفشانی، گرانیت، سینیت، دیوریت، لابرادوریت، گابرو، بازالت، و سایر سنگهایی که با شرایط ساختمانی سازگاری داشته باشند اشاره کرد.
سنگ تزئینی برای دیوارها:
از مهمترین سنگ ها برای این کار می توان سنگ آهک، دولومیت، ماسه سنگها، سنگ گچ، توفهای آتشفشانی را نام برد.
سنگ تزئینی برای نمای داخلی ساختمان :
از مهمترین سنگ ساختمانی و سنگ کف ساختمان برای نمای داخلی می توان به سنگ مرمریت و سنگ مرمرهای صیقل پذیر، سنگ گچ، توف، برش، کنگلومراهای با سیمان کربناتی اشاره نمود.
سنگهایی که برای مصارف خاص صنعتی به کار برده می شوند را می توان به صورت زیر تقسیم بندی نمود:
سنگهای مقاوم در برابر حرارت شامل سنگ صابون(تالک، تالک شیست)، توف، آندزیت، بازالت، دیاباز.
سنگهای مقاوم در برابر اسیدها شامل گرانیت، دیوریت، کوارتزیت، ماسه سنگهای سیلیسی، آندزیت، تراکیت، بازالت، دیاباز، فلسیت.
سنگهای مقاوم در برابر مواد قلیایی شامل آهکهای متراکم، دولومیت، منیزیت، ماسه سنگهای آهکی.
سنگهای مورد استفاده برای پله در قسمت های خارجی ساختمان شامل سنگ مرمر، گرانیت، لابرادوریت.